113.Ο Μίνωας,ο Μινώταυρος και ο Θησέας

 

ΜΥΘΟΣ 7^ος

 

O MINΩΑΣ, O MINΩΤΑΥΡΟΣ ΚΑΙ Ο ΘΗΣΕΑΣ

 

1.Πρόσωπα και ονομασίες του μύθου

 

Μίνωας. Ήταν βασιλιάς της Κρήτης. Το βασίλειο του Μίνωα περιλάμβανε ολόκληρη την Κρήτη, που είχε εκατό πόλεις και τις Κυκλάδες, που λέγονταν Μινωίδες. Πρωτεύουσα του μινωικού βασιλείου ήταν η Κνωσσός.

Παναθήναια. Η μεγάλη γιορτή της Αθήνας που γινόταν κάθε τέσσερα χρόνια προς τιμήν της θεάς Αθηνάς.

Ερεχθέας.  Θεωρείται ο ιδρυτής της πόλεως των Αθηνών, που της έδωσε και το όνομα. Κατά τον Όμηρο, ήταν γιός του Ηφαίστου και της Γαίας, η οποία τον παρέδωσε στη θεά Αθηνά για να τον αναθρέψει.

Παλλάδα Αθηνά. Η κόρη του Δία και της Μήτιδας που βγήκε από το κεφάλι του Δία. Λεγόταν Παλλάς γιατί όταν την καλούσαν η εμφάνισή της δημιουργούσε παλμό, κάτι σαν σεισμό. Ήταν η θεά της σοφίας και του πολέμου, προστάτιδα της πόλης των Αθηνών.

Ανδρόγεως. Γιός του βασιλιά της Κρήτης Μίνωα και της Πασιφάης. Έλαβε μέρος στους   «Παναθηναϊκούς Αγώνες» στην Αθήνα και νίκησε σε όλα τα αγωνίσματα. Ο βασιλιάς Αιγέας της Αθήνας ,ο πατέρας του Θησέα όμως φοβήθηκε τη φιλία που αναπτύχθηκε ανάμεσα στον Ανδρόγεω, μελλοντικό βασιλιά της Κρήτης και τους αντιπάλους του  Παλλαντίδες.  Γι’ αυτό τον έστειλε να εξοντώσει τον άγριο Μαραθώνιο Κάπρο. Ο κάπρος όμως τον σκότωσε.

Αιγέας. Ήταν ο ένατος στη σειρά μυθικός βασιλιάς της αρχαίας Αθήνας, όπου βασίλεψε γύρω στον 13ο αιώνα. Καταγόταν απ' ευθείας από τη γενιά του Ερεχθέα.

Πυθία.  Η εκάστοτε Πρωθιέρεια του θεού Απόλλωνα στο Μαντείο των Δελφών, η οποία, ευρισκόμενη σε έκσταση, μετέφερε το χρησμό των Θεών προς τον ενδιαφερόμενο με λίγα λόγια, δυσνόητα και αινιγματικά.

Μινώταυρος. Τέρας με ανθρώπινο σώμα και με κεφάλι και ουρά ταύρου. Ήταν προϊόν του έρωτα της Πασιφάης με έναν λευκό όμορφο ταύρο, που έστειλε ο Ποσειδώνας στο Μίνωα με  εντολή να τον θυσιάσει. Ο Μίνωας δεν υπάκουσε και άλλαξε τον ταύρο. Ο Ποσειδώνας εκδικούμενος ζευγάρωσε τον λευκό με την Πασιφάη και από το ζευγάρωμα γεννήθηκε ο Μινώταυρος.

Δαίδαλος.  Ο Δαίδαλος είχε εργαστήρι στην Αθήνα και ήταν ο πιο ξακουστός τεχνίτης της πόλης. Σ’ αυτόν πίστευαν ότι ανήκουν όλα τα αρχέγονα έργα της αρχιτεκτονικής και της γλυπτικής. Ο Δαίδαλος εξορίστηκε από τους Αθηναίους στην Κρήτη και στη συνέχεια  παντρεύτηκε τη Ναυκράτη , δούλη του Μίνωα, με την οποία απέκτησε τον Ίκαρο.

Θησέας.  Βασιλιάς των Αθηνών, κατά την ελληνική μυθολογία γιός του βασιλιά των Αθηνών Αιγέα και της  Αίθρας  και ο πιο δημοφιλής  ήρωας στην αρχαία Ελλάδα μετά τον Ηρακλή.

Αριάδνη. Ήταν η κόρη του βασιλιά της Κρήτης Μίνωα και της Πασιφάης. Το όνομά της συνδέεται ιδιαίτερα με τον μύθο του Θησέα, με τον Μινώταυρο, και με το θεό Διόνυσο με τον οποίο παντρεύτηκε και ανέβηκε ως αθάνατη στον Όλυμπο.

Διόνυσος. Γιός του Δία και της Σεμέλης. Η λατρεία του ήταν πολύ σημαντική. Πολλά  ιερά που οικοδομήθηκαν για να τον τιμήσουν, δείχνουν τη συμπάθεια των θνητών στο Διόνυσο. Συνδέθηκε και με τελετές κατά τη διάρκεια των οποίων τον ακολουθούσαν μανιασμένες γυναίκες και περίεργα όντα, οι Σάτυροι και οι Σειληνοί.

 

2.Τοποθεσίες

 

Ίδη. Ο Ψηλορείτης. Το ψηλότερο βουνό της Κρήτης .

Μαραθώνας.  Η σημερινή περιοχή της Αττικής.

Κνωσσός.  Σημαντική πόλη της αρχαιότητας στην Κρήτη, που είδε την μεγάλη της ακμή κατά τη διακυβέρνηση του βασιλιά Μίνωα, ο οποίος έκτισε και τα μεγαλειώδη ανάκτορα που βλέπουμε σήμερα.

Λαβύρινθος. Mια πολύπλοκη  κατασκευή που επινόησε ο μηχανικός Δαίδαλος , εξόριστος των Αθηναίων στην Κρήτη. Έγινε με ανάθεση του βασιλιά Μίνωα, προκειμένου να μπει μέσα ο Μινώταυρος ,που είχε κεφαλή και ουρά ταύρου και με ανθρώπινα τα άλλα του χαρακτηριστικά. Μέσα έβαζαν κάθε χρόνο εφτά Αθηναίους νέους και εφτά νέες τους οποίους έτρωγε το τέρας. Έτσι τιμωρούσε ο Μίνωας τους Αθηναίους, που με δική τους ευθύνη σκοτώθηκε ο γιος του Ανδρόγεως.

Δελφοί.  Το σημαντικότερο μαντείο της αρχαιότητας αφιερωμένο στο θεό Απόλλωνα. Η εκάστοτε ιέρεια του μαντείου λεγόταν Πυθία.

Νάξος.  Το σημερινό  νησί των Κυκλάδων.

 

3.Ο μύθος

Ο Μίνωας ο ξακουστός
Ο βασιλιάς της Κρήτης,

Είχε παλάτια όμορφα

Κοντά στα βουνά της Ίδης.

Κι εκεί έχτισε το Λαβύρινθο
Με περίπλοκους διαδρόμους,

Που όταν μέσα έμπαινες

Δεν εύρισκες  εξόδους.

Κατά τα Παναθήναια
Γιορτή της Αθηνάς Παλλάδας,
Ο Ερεχθέας καθιέρωσε
Αγώνες της τότε Ελλάδας.

Ο Ανδρόγεως, του Μίνωα
Ο γιός ο ρωμαλέος,
Πρώτος σ’ όλα τ’ αθλήματα
Βγήκε ο κορυφαίος.

Ως έπαθλο του δώρισαν
Αμφορέα Παναθηναϊκό,
Που είχε τη μορφή της Αθηνάς
Κι έναν αγώνα γυμνικό.

Ο Αιγέας που τον φώναξε
Για να τον επαινέσει,
Του Μαραθώνα το θεριό
Ζήτησε να εκτελέσει.

Στην πράξη παρακάλαγε
Πίσω να μη γυρίσει,

Μ’ όλους τους αντιπάλους του
Είχε αλισβερίσι.

Όμως ο κάπρος έμελλε

Τον Ανδρόγεω να σκοτώσει
Και με οργή ο Μίνωας
Καράβια ν’ αρματώσει.

Ολόγυρα πολύ στρατό

Τα πλοία θα ξεφορτώσουν
Και της Παλλάδας Αθηνάς
Την πόλη θα κυκλώσουν.

Έπεσε μαύρη συμφορά
Πείνα και δυστυχία,
Πανούκλα και θανατερό
Σ’ όλη την Πολιτεία.

Οι Αθηναίοι στους Δελφούς
Χρησμό πήγαν να πάρουν,
Όπου η Πυθία γρήγορα
Είπε να τον καλμάρουν.

Όσα ζητήσει ο βασιλιάς
Είπε να του τα δώσουν,
Συγγνώμη να ζητήσουνε
Για να τον μαλακώσουν.

Ο Μίνωας τους τιμώρησε
Εννιά χρόνια να στέλνουν,
Νέους εφτά κι εφτά νεάνιδες
Το Μινώταυρο να χορταίνουν.

Ο άγριος Μινώταυρος
Είχε τη θέα ανθρώπου,
Που κεφαλή είχε και ουρά
Ολόιδια ενός ταύρου.

Στο Δαίδαλο παράγγειλε
Κτίριο για να τον κλείσει,
Κι αυτός τότε Λαβύρινθο
Τρομακτικό θα χτίσει.

Είναι γνωστό πως τέλειο
Τόσο τον είχε φτιάξει,
Που μέσα του όποιος έμπαινε
Στο Μινώταυρο θε να φτάσει.

Στο τρίτο χρόνο κλήρωση
Στην Αθήνα ετοιμαζόταν,
Όταν ο Θησέας έβδομος
Ζήτησε να οριζόταν.

Ο Αιγέας ο πατέρας του
Δεν ήθελε να τον στείλει,
Μ ’αυτός της πόλης τη ντροπή
Ήθελε να ξεπλύνει.

Θυσία κάνουν στους θεούς
Τους αποχαιρετούν ,σπαράζουν,
Σ’ ένα λιμάνι της Κνωσσού
Έφτασαν και αράζουν.

Με περηφάνεια στέκεται (ο Θησέας)
Μπροστά από το θρόνο,
Του Μίνωα που κατηφής
Φούντωνε απ’ τον πόνο.

Του λέει πως ο πατέρας του
Μια χάρη θα ζητιανέψει,
Να πάρει τούτη τη φουρνιά
Μα άλλη να μην γυρέψει.

Δεν συμφωνεί ο Μίνωας
Να αλλάξουν όσα πρέπει,
Γιατί η ψυχή του Αντρόγεω
Δεν του το επιτρέπει.

Ζήτα μου ότι θέλεις βασιλιά
Κι εγώ θα σου τα κάνω,
Πρώτος εγώ με τη σειρά
Θα’ θελα να πεθάνω.

Ο Μίνωας δε λύγισε
Και με οργή πολλή,
Να μπούνε στο Λαβύρινθο
Έδωσε διαταγή.

Μα το Θησέα την αυγή
Φτάνει και τον ζυγώνει,
Του Μίνωα η λατρευτή
Η κόρη του Αριάδνη

Σου δίνω του’ πε μια κλωστή
Στο έμπα να τη δέσεις,
Για να μπορέσεις εύκολα
Πίσω να επιστρέψεις.

Κι ένα μαχαίρι κοφτερό
Σου δίνω να σκοτώσεις,
Τον άγριο Μινώταυρο
Τα νιάτα να τα σώσεις.

Τα νιάτα με βαριά καρδιά
Και κλάματα ακολουθούν,
Τα νιάτα που στο Μινώταυρο
Πήγαιναν να θυσιαστούν.

Ο γίγαντας αγέρωχος
Με θάρρος προχωρεί,
Άρπαξε το Μινώταυρο
Τον σφάζει σαν τραγί.

Δάκρια χαράς με κλάματα
Τότε θ’ ακολουθήσουν,
Πιάνουν το μίτο κι εύκολα
Στην είσοδο θα γυρίσουν.

Εκεί η Αριάδνη ανήσυχη
Περίμενε να τους πάρει
Και από λιμάνι απόμερο
Μαζί τους να σαλπάρει.

Στη Νάξο σαν πρωτόφτασαν
Με γέλια και χαρές,
Ο Θησέας με την Αριάδνη του
Ζούσαν γλυκιές στιγμές.

Όμως μια νύχτα όμορφη
Τους βρήκε αγκαλιά,
Ο Διόνυσος που ψιθύρισε
Στο Θησέα τι του ζητά.

Επίμονα τον παρότρυνε
Την Αριάδνη να αφήσει
Και απ’ τη Νάξο γρήγορα
Ο ίδιος ν’ αναχωρήσει.

Ο λόγος είπε πως τρελά
Αγάπησε την Αριάδνη,
Γυναίκα του επιθυμεί
Αμέσως να την κάνει.

Χαράματα ακροπατεί
Και φεύγει ο Θησέας,
Την Αριάδνη βύθισε
Σε ύπνο της ο Μορφέας.

Στη Δήλο  έφτασε πρώτα
Για να ευχαριστήσει,
Τον Απόλλωνα που βοήθησε
Το Μινώταυρο να νικήσει.

Ξόανο του αφιέρωσε
Της όμορφης Αφροδίτης,
Της Αριάδνης δώρο στο θεό
Απ’ το νησί της Κρήτης.

Και μια γιορτή καθιέρωσε

Τα είπε Απολλώνια,
Για να τιμάται ο Θεός
Απ’ τους θνητούς αιώνια.

Το γέρανο χορέψανε
Που έσυρε ο Θησέας,
Πιασμένες με τους νεαρούς
Οι κόρες της Αθήνας.

Γύρω απ’ το βωμό Κεράτωνα
Ανέμιζαν οι εσθήτες,
Παρίσταναν του Λαβύρινθου
Του Δαίδαλου τις σπείρες.

Τέλος….

Όταν στην Κρήτη πήγαιναν
Μαύρα πανιά είχαν υψώσει,
Μα είπαν πως στο γυρισμό
Άσπρα θα είχαν σηκώσει.

Η θλίψη όμως έφταιξε
Που φεύγοντας για την Αθήνα,
Ξέχασαν τα μαύρα άλμπουρα
Να βγάλουν τα θλιμμένα.

Έτσι ο Αιγέας νόμισε
Το γιο του πεθαμένο,
Κι από’ να βράχο βούτηξε
Στο κύμα το ταραγμένο.

Ο πόνος τον οδήγησε
Σε θάνατο τόσο μοιραίο,
Τη θάλασσα που πνίγηκε
Την είπαν από τότε Αιγαίο.

Τέμενος τέλος οι συγγενείς
Των νέων είχαν φτιάξει,
Θυσίες να προσφέρουνε
Για όσα είχαν περάσει.

      Η έννοια του Λαβύρινθου  σήμερα είναι μια περίπλοκη κατάσταση πραγμάτων, σκέψεων, απόψεων, αλλά και αδιεξόδων, που δύσκολα κατανοεί ο καθένας. Π.χ. λέμε <<χάθηκε στον λαβύρινθο της γραφειοκρατίας>>και σε συσχετισμό με τον κατασκευαστή του  λέμε <<αυτός χάνεται στο Δαίδαλο των λεπτομερειών ,των υπονοουμένων και των  αλληγοριών>>.

Ο Μινώταυρος συμβολίζει τα πρωτόγονα ένστικτα ,τη έλλειψη ηθικών φραγμών που κρύβει μέσα του ο άνθρωπος, που πρέπει να καταπολεμηθούν μέσα από τους ηθικούς νόμους.

Η θανάτωσή του επίσης συμβολίζει την αρχή της κυριαρχίας της Αθήνας και της εγκαθίδρυσης ενός νέου πολιτισμού με τα μεγάλα φιλοσοφικά επιτεύγματα, που άλλαξαν τον τότε γνωστό κόσμο. Η εξέλιξη αυτή εκτός των άλλων ήταν και η απαρχή κατάργησης της δουλείας.